W przypadku nagłych naruszeń praw do znaków towarowych liczy się każda godzina. Podróbki produktów zalewają rynek, dowody grożą zniknięciem, a szkody gospodarcze rosną. Kto w tej sytuacji zwleka, traci cenny czas oraz przewagę strategiczną. Dla właścicieli marek istnieje jednak niezwykle skuteczny instrument sądowej ochrony tymczasowej: nakaz zabezpieczenia w połączeniu z Sekwestracja.

Dopiero w ubiegłym tygodniu doprowadziliśmy do zabezpieczenia ponad 5 000 par obuwia dla naszego mandanta, które obecnie oczekują pod zamknięciem w magazynie urzędowym i najprawdopodobniej ominą je obroty w sezonie zimowym.

W niniejszym artykule wyjaśniono, dlaczego środek ten jest tak skuteczny, jak wygląda dokładny przebieg procedury oraz jakie przeszkody prawne należy pokonać.

Co oznacza sekwestracja w prawie znaków towarowych?

Sekwestracja (z łaciny „sekwestracja“) to zabezpieczenie sądowe towarów naruszających prawa oraz powiązanych dowodów. Komornik sądowy dokonuje fizycznego zabezpieczenia przedmiotowych produktów, uniemożliwiając naruszycielowi ich sprzedaż, ukrycie lub zniszczenie.

W przeciwieństwie do Zajęcie, która odbywa się zazwyczaj w kontekście karnym za pośrednictwem organów (policja, celnictwo), sekwestracja jest czysto środek cywilnoprawny. Jest ona składana bezpośrednio przez właściciela marki w ramach wniosku o wydanie nakazu tymczasowego.

Podstawa prawna: Prawo do zabezpieczenia i późniejszego zniszczenia produktów naruszających prawa wynika co do zasady z prawa znaków towarowych lub prawa wzorów przemysłowych (np. § 18 ustawy o znakach towarowych – MarkenG). Realizacja procesowa w formie środka tymczasowego opiera się na niemieckim kodeksie postępowania cywilnego (ZPO), w szczególności na przepisach §§ 935 i nast. ZPO (nakaz tymczasowy) oraz § 938 ust. 2 ZPO (sekwestr jako szczególne zarządzenie).

Decydująca zaleta: efekt zaskoczenia (brak upomnienia)

Zazwyczaj spór prawny poprzedzony jest wezwaniem do zaniechania naruszeń w zakresie prawa znaków towarowych. W przypadku sekwestru jest inaczej i właśnie to czyni go tak skutecznym: zostaje on bez poprzednie upomnienie złożono wniosek.

Powodem jest pilność sprawy oraz ryzyko zniszczenia dowodów (zagrożenie matactwem). Gdyby strona naruszająca została ostrzeżona, mogłaby natychmiast ukryć towar. Dlatego sąd może wydać nakaz zabezpieczenia, w tym nakaz zajęcia mienia, bez uprzedniego wysłuchania drugiej strony – również bez wysłuchania drugiej strony – wydano.

Komornik stawia się wówczas zupełnie bez zapowiedzi pod drzwiami naruszyciela.

Typowe przypadki użycia: Kiedy sekwestracja jest celowa?

Zabezpieczenie nie jest odpowiednie w przypadku każdego drobnego naruszenia znaku towarowego, lecz w przypadkach nagłych i poważnych. Typowe scenariusze obejmują:

• Wystąpienia targowe: Konkurent wystawia na ważnych targach branżowych bezczelne plagiaty. Zajęcie zabezpieczające może sparaliżować stoisko targowe i zabezpieczyć eksponaty.
• Odkrycie fałszerstw: Właściciel marki odkrywa magazyn lub sklep pełen podrobionych towarów (piractwa produktowego).
• Towar sezonowy: Jeśli towary naruszające prawa (np. odzież, artykuły świąteczne) charakteryzują się krótkim cyklem sprzedaży, zajęcie uniemożliwia naruszycielowi osiągnięcie głównego obrotu.
• Handlowcy obwoźni: W przypadku naruszających prawo, którzy nie posiadają stałej siedziby lub których struktury są niejasne, zajęcie służy natychmiastowemu zabezpieczeniu dostępnych towarów.

Przebieg: W 5 krokach do zapewnienia

Jak przebiega sekwestracja w praktyce? Proces ten został zaprojektowany z myślą o maksymalnej szybkości.

1. Uwiarygodnienie (Najważniejszy krok) Właściwy znaków towarowych nie może przeprowadzać w trybie pilnym długotrwałego postępowania dowodowego. Musi on „uwiarygodnić“ swoje roszczenia. Oznacza to, że musi on przedstawić sądowi (najczęściej za pomocą oświadczeń złożonych pod przysięgą, zakupów kontrolowanych, zdjęć lub opinii biegłych) wysoce prawdopodobne przedstawić

• Że jest właścicielem marki.
• że dochodzi do wyraźnego naruszenia prawa.
• Fakt, że sprawa jest pilna (pilność).
• że istnieje ryzyko, że towar zniknie bez zabezpieczenia.

2. Wniesienie wniosku do sądu Pełnomocnik właściciela znaku towarowego składa wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia (wraz z nakazem zajęcia) do właściwego sądu krajowego (najczęściej z siedzibą pozwanego lub w miejscu popełnienia naruszenia).

3. Kontrola sądowa i postanowienie Sąd rozpoznaje wniosek niezwłocznie, często w terminie od 24 do 48 godzin. Jeżeli sąd uzna przesłanki za uprawdopodobnione, wydaje postanowienie bez przeprowadzenia rozprawy oraz bez informowania strony przeciwnej.

4. Wykonanie przez komornika sądowego Właściciel znaku towarowego na podstawie postanowienia sądu niezwłocznie zleca komornikowi podjęcie czynności. Komornik udaje się (często w towarzystwie pełnomocnika właściciela znaku towarowego oraz w razie potrzeby Policji jako pomocy egzekucyjnej) do naruszyciela i zabezpiecza towary wskazane w postanowieniu (np. poprzez ich złożenie w magazynie spedycyjnym).

5. Sprzeciw strony przeciwnej (opcjonalnie) Pozwany (naruszyciel) dowiaduje się o postępowaniu dopiero od komornika sądowego. Przysługuje mu prawo wniesienia sprzeciwu od postanowienia. Wówczas dochodzi do rozprawy ustnej, podczas której środek ten zostaje poddany kontroli. Towar pozostaje jednak zabezpieczony co najmniej do tego czasu.

Ryzyko i odpowiedzialność: „Bumerang“ – art. 945 niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego (ZPO)

Pomimo swojej skuteczności, sekwestracja jest obosiecznym mieczem i niesie ze sobą ryzyko. Jeśli w późniejszym czasie (np. w postępowaniu odwoławczym lub w procesie głównym) okaże się, że wniosek od samego początku nieuzasadnione wówczas wnioskodawca odpowiada za wszelką szkodę, która powstała u przeciwnika wskutek wykonania (§ 945 niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego - ZPO).

Obejmuje to między innymi stratę przychodów, koszty składowania lub uszczerbek na reputacji. Staranne zabezpieczenie dowodów z wyprzedzeniem oraz realistyczna ocena sytuacji prawnej są zatem niezbędne.

Rozgraniczenie: sekwestr a zajęcie a zajęcie graniczne

Pojęcia te są często mylone, jednak oznaczają różne procedury:

• Sekwestracja (prawo cywilne): Opisane tutaj zabezpieczenie sądowe w trybie pilnym, wniesione przez właściciela znaku towarowego.
• Zajęcie (prawo karne): Zabezpieczenie przedmiotów przez prokuraturę lub policję w ramach postępowania przygotowawczego (np. z tytułu oszustwa gospodarczego lub naruszenia praw własności intelektualnej).
• Zatrzymanie graniczne (prawo celne): Odrębna procedura, w ramach której organy celne zatrzymują towary na zewnętrznej granicy UE (np. w porcie lub na lotnisku). Właściciel znaku towarowego musi wystąpić z takim wnioskiem bezpośrednio do organów celnych (rozporządzenie unijne nr 608/2013). Jest to instrument o charakterze prewencyjnym, natomiast zajęcie mienia ma zastosowanie, gdy towar znajduje się już na terytorium kraju.

Wniosek: Maksymalny nacisk przy minimalnym czasie ostrzeżenia

Zarządzenie zabezpieczające połączone z sekwestrem stanowi najskuteczniejszy instrument natychmiastowej ochrony praw do znaków towarowych w kraju. Łączy ono efekt zaskoczenia z wymiernymi konsekwencjami dla naruszyciela. Poprzez szybkie zabezpieczenie dowodów oraz wstrzymanie dalszej sprzedaży tworzy ono doskonałą pozycję negocjacyjną.

Dla właścicieli marek stanowi ona niezastąpiony instrument pozwalający na szybkie powstrzymanie naruszeń prawa oraz osiągnięcie sprawiedliwego i szybkiego porozumienia.

Często zadawane pytania dotyczące zajęcia w prawie znaków towarowych

Co oznacza sekwestracja w prawie znaków towarowych? Sekwestracja to zarządzone przez sąd zabezpieczenie (przechowywanie) produktów naruszających prawa do znaków towarowych przez komornika sądowego. Służy ona zabezpieczeniu dowodów i uniemożliwia ich dalszą sprzedaż.

Dlaczego w przypadku zajęcia (sequestration) upomnienie nie jest wymagane? Aby zachować efekt zaskoczenia oraz uniknąć niebezpieczeństwa usunięcia dowodów. Gdyby sprawca został ostrzeżony przed czasem, mógłby zniszczyć lub ukryć towar przed przybyciem komornika.

Co muszę zrobić, aby złożyć wniosek o zajęcie mienia? Muszą Państwo złożyć w sądzie wniosek o wydanie nakazu tymczasowego i „uwiarygodnić“ swoje roszczenia. Zazwyczaj wymaga to przeprowadzenia zakupów kontrolowanych, wykonania zdjęć oraz złożenia oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej, które dokumentują oczywiste naruszenie prawa oraz pilność sprawy.

Jak szybko przebiega sekwestracja? Bardzo szybko. Po złożeniu wniosku sąd może wydać postanowienie często w ciągu 24 do 48 godzin. Wykonanie przez komornika następuje wówczas niezwłocznie.

Jaka jest różnica między sekwestracją a zajęciem granicznym? Sequestracja (prawo cywilne) wstrzymuje towar, który znajduje się wewnątrz która znajduje się w obrocie handlowym w Niemczech (np. w magazynie, w sklepie, na targach). Zajęcie na granicy (prawo celne) zatrzymuje podróbki na zewnętrzna granica UE (np. w porcie), zanim w ogóle trafią do obrotu.

Jakie ryzyka wiążą się z sekwestracją? Jeżeli wniosek od samego początku był nieuzasadniony (np. z tego powodu, że w ogóle nie doszło do naruszenia prawa), wnioskodawca ponosi odpowiedzialność na podstawie § 945 Niemieckiego Kodeksu Postępowania Cywilnego (ZPO) za pełną szkodę, która powstała u przeciwnika w wyniku zabezpieczenia.