Decyzja Federalnego Sądu Patentowego dotycząca znaku towarowego „NPD“

Skrajnie prawicowa partia „Die Heimat“, będąca następczynią obecnie zakazanej Narodowodemokratycznej Partii Niemiec (NPD), poniosła porażkę prawną przed Federalnym Sądem Patentowym (BPatG). Sąd orzekł, że próba zarejestrowania przez partię jej dawnej nazwy „NPD“ jako znaku towarowego jest niezgodna z prawem. Powód: znak towarowy narusza zasady współżycia społecznego i dlatego jest wyłączony z rejestracji na podstawie § 8 ust. 2 pkt 5 niemieckiej ustawy o znakach towarowych (MarkenG).

Decizja zapadła postanowieniem z dnia 1 grudnia 2024 r. (sygn. akt 28 W (pat) 54/22) i po raz kolejny podkreśla, że chroniony przez Ustawę Zasadniczą przywilej partii politycznych nie jest nieograniczony.

Tło sprawy: Wniosek do DPMA i jego odrzucenie

W kwietniu 2022 roku ugrupowanie „Die Heimat“ próbowało zarejestrować skrót „NPD“ – będący dawniej synonimem Narodowodemokratycznej Partii Niemiec – jako znak słowny w Niemieckim Urzędzie Patentów i Znaków Towarowych (DPMA). Znak ten miał zostać objęty kompleksową ochroną i znajdować zastosowanie w odniesieniu do licznych klas towarów i usług, w tym mediów cyfrowych, wyrobów papierniczych, produktów szklanych i porcelanowych, odzieży, zabawek, piwa, wyrobów tytoniowych oraz reklamy i produkcji rozrywkowych.

To DPMA odrzucił wniosek postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r.. Urząd argumentował, że znak towarowy narusza art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o znakach towarowych (MarkenG), ponieważ narusza „porządek publiczny lub dobre obyczaje“. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji – bezskutecznie.

Szczegółowe uzasadnienie decyzji Federalnego Sądu Patentowego

Federalny Sąd Patentowy potwierdził stanowisko DPMA i w swoim uzasadnieniu wyjaśnił, dlaczego znak towarowy „NPD“ nie nadaje się do rejestracji. Oznaczenie „NPD“ w sposób dotkliwy naruszało by polityczne i moralne odczucia znacznej części społeczeństwa. Dotyczy to zarówno „przeciętnie poinformowanych konsumentów“, którzy stykają się z towarami lub usługami opatrznymi tym znakiem, jak i klientów biznesowych, a nawet osób, które przypadkowo natkną się na ten znak w życiu codziennym.

Na szczególną uwagę zasługuje stwierdzenie sądu, że tego rodzaju znak towarowy byłby problematyczny nie tylko na poziomie politycznym, lecz także w codziennym obrocie konsumenckim. Skrót „NPD“ jest nierozerwalnie związany z niekonstytucyjnymi i nieludzkimi celami byłej partii. Rejestracja takiego oznaczenia jako znaku towarowego naruszałaby zatem podstawowe wartości społeczne oraz porządek publiczny.

Przywilej partii politycznych a ochrona znaków towarowych: granice porządku konstytucyjnego

Wyrok ten uświadamia, że choć konstytucyjny przywilej partii politycznych chroni ich zakładanie oraz działalność, nie służy on jednak zapewnieniu organizacjom wrogim konstytucji lub ich symbolom nieograniczonego dostępu do praw ochronnych. Rejestracja znaku towarowego takiego jak „NPD“ mogłaby zostać odbierana jako legalizowanie lub normalizowanie ideologii sprzecznych z konstytucją – co stanowi skutek pozostający w sprzeczności z porządkiem prawnym.

Podsumowanie

Federalny Sąd Patentowy wydał swoją decyzją wyraźny sygnał przeciwko rozpowszechnianiu skrajnie prawicowych ideologii. Próba ochrony skrótu „NPD“ jako znaku towarowego zakończyła się niepowodzeniem ze względu na fundamentalne wartości porządku społecznego oraz prawne bariery ustawy o znakach towarowych. Podkreśla to, że prawo do ochrony znaków towarowych nie stoi ponad zasadami godności ludzkiej i demokracji. Decyzja Federalnego Sądu Patentowego wysyła wyraźny komunikat: symbolom i pojęciom reprezentującym ideologie godzące w ludzką godność nie wolno przyznawać przestrzeni w otoczeniu gospodarczym i społecznym.